Zadanie polegać będzie na prowadzeniu Klubu Seniora przy Polskim Związku Głuchych Oddział Zachodniopomorski, funkcjonującego w myśl idei „drugiego domu”, kierującego ofertę do seniorów ze szczególnymi potrzebami. Głównym celem zadania będzie poprawa funkcjonowania osób starszych z niepełnosprawnościami – działania kierowane będą w szczególności do seniorów niesłyszących i słabo słyszących, ale również do innych osób, w tym seniorów z niepełnosprawnościami sprzężonymi i seniorek po operacji onkologicznej piersi.
Cele zadania realizowane będą poprzez aktywizację społeczną seniorów i dotarcie do nich z różnorodną ofertą zajęć, odpowiadającą na specyficzne potrzeby grupy docelowej (osób niepełnosprawnych, osób niesłyszących i z innymi uszkodzeniami słuchu, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, wykluczonych społecznie); a także przeciwdziałanie Ich izolacji i samotności poprzez organizację różnych form aktywnego spędzania czasu wolnego.
Seniorzy – mieszkańcy M. Szczecin – będą integrowani i aktywizowani poprzez szeroki wachlarz oferowanych działań (zajęcia o różnorodnej tematyce, w różnych dziedzinach: ekologii, malarstwa i historii sztuki, florystyki, rekreacji, itd.). Podnoszona będzie ich sprawność fizyczna i intelektualna, w tym także poprzez wyjście integracyjne i zajęcie rekreacyjne. Znaczna część oferowanego wsparcia będzie miała na celu promocję zdrowia seniora; obejmowała będzie zarówno profilaktykę jak i efektywne formy poprawy stanu psychofizycznego członków Klubu oraz promocję zatrudnienia i wolontariatu, ponieważ niektórzy seniorzy są na tyle sprawni aby w dalszym ciągu pracować zawodowo. Bloki zajęciowe skonstruowano w taki sposób, aby zapewnić interdyscyplinarność i uwrażliwiać seniorów na tematykę różnych dziedzin wiedzy oraz pokazywać i uzmysławiać sposoby przenikania się i wpływu tych sfer na Ich życie codzienne.
Uczestnikami zadania będą osoby z niepełnosprawnościami, z wadami słuchu; część uczestników będą stanowili seniorzy ze sprzężonymi niepełnosprawnościami (chorobami narządu ruchu, wzroku, układu krążenia, onkologicznymi – w tym także osoby po mastektomii, i inne). Z uwagi na powyższe PZG OZ zapewnia dostępność – zgodnie z Ustawą o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, w zakresie opisanym w dalszej sekcji 'Inne informacje…’.
Miejsce realizacji zadania
Zadanie realizowane będzie:
- w siedzibie Wnioskodawcy, która jest jednocześnie siedzibą Klubu Seniora, 70-412 Szczecin, al. Niepodległości 22/8;
- w miejscach użyczonych bądź wynajmowanych w celu realizacji działań zaplanowanych w projekcie: pomieszczeniach Stowarzyszenia Amazonek 'AGATA’, przy ul. M. Kopernika 7 w Szczecinie;
- w miejscach na terenie Miasta, które odwiedzane będą przez seniorów podczas wyjść i warsztatów.
Grupa docelowa
Projekt jest kierowany do osób w wieku 60+ (co najmniej 45 osób), zamieszkujących teren Gminy Miasto Szczecin. Odbiorcami będą seniorzy z niepełnosprawnościami. W działania Klubu angażuje się (w roku 2026) około 75 osób (seniorek i seniorów), które uczestniczą w różnych zajęciach, warsztatach, formach spędzania czasu wolnego. Z uwagi na zaawansowany wiek beneficjentów, planowany wskaźnik – liczbę członków Klubu ustalono na 45 osób – seniorów ze Szczecina.
Znaczną część beneficjentów stanowić będą osoby z wadami słuchu: niesłyszący, nieposługujący się mową dźwiękową, dla których podstawowym środkiem komunikacji jest język migowy, ale także osoby słabosłyszące czy późno-ogłuchłe. Ponadto, udział w zadaniu brać będą osoby słyszące z innymi rodzajami niepełnosprawności – przede wszystkim osoby po operacji onkologicznej piersi. Prócz tego, wśród w/w osób będą również osoby z niepełnosprawnościami sprzężonymi (choroby narządu ruchu, narządu wzroku, choroby onkologiczne, inne). Realizacja projektu istotna z punktu widzenia funkcjonowania osób starszych i przy tym niepełnosprawnych, w szczególności osób niesłyszących w społeczeństwie.
Niepełnosprawność/choroba jest przyczyną marginalizowania grup społecznych, pociąga za sobą zamknięcie się, poczucie bezsilności, lęk, niepewność, stres. Powyższe wykluczenie społeczne spotęgowane jest także niskimi umiejętnościami w radzeniu sobie w nowoczesnym świecie przez seniorów. Starość może wykluczać, ale jeśli dołącza do niej niepełnosprawność – przepaść w sposób niewyobrażalny się pogłębia.
Od roku 2019 przy Polskim Związku Głuchych Oddział Zachodniopomorski formalnie działa Klub Seniora. Klub utworzono korzystając z możliwości jakiej daje Statut PZG. Klub pierwotnie zrzeszał osoby z uszkodzonym słuchem. W roku 2021 PZG OZ odnowiło współpracę ze Stowarzyszeniem Amazonek „AGATA” w Szczecinie (w latach poprzednich Stowarzyszenie Amazonek – w ramach współpracy z PZG – służyło wsparciem naszym głuchym podopiecznym po operacji onkologicznej piersi. Natomiast Amazonki angażowały się w warsztaty plastyczne i fotograficzne organizowane i prowadzone w PZG – w ramach statutowego celu PZG, jakim jest dążenie do integracji osób z uszkodzonym słuchem z osobami spoza środowiska oraz organizowanie wspólnych, tj., wraz ze słyszącymi, form terapii). „Amazonki’ sukcesywnie włączały się we wspólne działania z osobami z wadami słuchu. Mając świadomość, że połączenie potencjałów organizacyjnych i zasobów ludzkich obu stowarzyszeń umożliwi rozwój i świadczenie usług na rzecz seniorów na jak najwyższym poziomie oraz w jeszcze szerszym zakresie; oba stowarzyszenia zawarły umowę o współpracy i wspólnej realizacji przedsięwzięcia, jakim będzie formalne włączenie podopiecznych Stowarzyszenia w działalność Klubu Seniora PZG, a także udostępnienie sali gimnastycznej Stowarzyszenia „AGATA” pod zajęcia organizowane przez Klub Seniora PZG. Członkowie Klubu wywodzą się zatem z obu środowisk i wspólnie uczestniczą w różnorodnych zajęciach, wykładach, itd.
Mając na uwadze do kogo kierowane będą działania projektów należy wspomnieć o szczególnych potrzebach tychże osób. Główną cechą społeczności osób z wadą słuchu jest fakt posługiwania się innym językiem niż słysząca większość, wśród której żyją – język migowy przekazywany i odbierany jest przez inny kanał, ma inną gramatykę i odmienne słownictwo niż język foniczny. U osób z uszkodzonym słuchem występuje obniżenie stanu sprawności narządu słuchu utrudniające życie codzienne, naukę, pracę, pełnienie ról społecznych właściwych dla płci, wieku. Nawet lekkie uszkodzenie słuchu utrudnia rozumienie mowy (jest możliwe tylko w dobrych warunkach akustycznych). Co więcej, problemy osób niesłyszących nie zawsze są bezpośrednio związane z poziomem ubytku słuchu. Osoby z wadą słuchu przez całe życie doświadczają trudności nie tylko w komunikacji, ale przede wszystkim w rozumieniu otaczającego Je świata i zmian, jakie w nim zachodzą a jest to spowodowane właśnie niepełnosprawnością słuchową. Główny powód to fizyczne ograniczenie w dostępności języka fonicznego (od urodzenia, dzieciństwa). Drugi to edukacja głuchych i wieloletnia deprecjacja języka migowego stymulowana przez polską surdopedagogikę. Kolejny powód to brak systemowych rozwiązań Państwa w zakresie wspierania w życiu codziennym dorosłych osób niepełnosprawnych słuchowo (które to, już jako osoby dorosłe, nie dość że upośledzone od urodzenia i dzieciństwa są ofiarami tego systemu). W przypadku osób całkowicie niesłyszących, z głębokim, znacznym, umiarkowanym uszkodzeniem słuchu porozumiewanie się za pomocą języka polskiego w mowie jest niemożliwe, a w piśmie jest znacznie utrudnione i bardzo rzadko daje pozytywne rezultaty. Utrudniona ze względu na niepełnosprawność słuchową komunikacja ogranicza szansę na zdobywanie aktualnej wiedzy z wielu dziedzin. Statystyka prowadzona w Zachodniopomorskim Centrum Onkologii potwierdza, że najczęstszą chorobą nowotworową wśród mieszkańców tut. regionu jest rak piersi. Co roku z powodu raka piersi operowanych jest tu około 400 kobiet. Co więcej, po 50 roku życia występuje aż 80% zachorowań, przy czym prawie 50% zachorowań diagnozuje się między 50 a 69 rokiem życia (wtedy też notuje się najwyższy wzrost ryzyka zachorowania – dane za Krajowym Rejestrem Nowotworów).
Co najbardziej istotne, ryzyko zachorowań wzrasta z wiekiem aż do połowy siódmej dekady życia, a choroby nowotworowe dotykają coraz częściej także podopiecznych PZG OZ. Operacja onkologiczna wiąże się z dużym wysiłkiem psychicznym i fizycznym chorego. Dlatego też usprawnianie (na wielu płaszczyznach) po jej zakończeniu ma duże znaczenie w przebiegu terapii u tych osób. Szczególne miejsce w rehabilitacji społecznej u osób po operacji piersi zajmuje przeciwdziałanie i walka z niewydolnością układu limfatycznego (po usunięciu węzłów chłonnych), którego obrazem jest występujący w różnym stopniu wtórny obrzęk limfatyczny kończyny. Niebagatelne znaczenie ma także stan psychiczny takiej osoby. Osoby te powinny być obejmowane wsparciem psychologicznym, mieć szansę na integrację z innymi. Niemałe znaczenie ma również promowanie pośród nich zdrowego trybu życia.
Niesłyszący seniorzy pozostają bez możliwości kontaktu z innymi osobami; nie mogąc porozmawiać z nikim w języku migowym 'na żywo’, czas spędzają samotnie, zamknięci w domach. Efekty tej sytuacji stale widzimy w naszej codziennej pracy z niesłyszącymi (pracy asystentów osobistych osób niepełnosprawnych – tłumaczy j migowego). Dodać do tego należy również, że osoby niesłyszące mają bardzo utrudniony dostęp do pomocy psychologicznej, psychiatrycznej. W ramach NFZ praktycznie nie istnieje wsparcie obejmujące tę grupę – brak jest psychiatrów, psychologów posługujących się językiem migowym. Te osoby, które – ze skierowań do poradni specjalistycznych – zostają objęte leczeniem w poradniach tak naprawdę nie mogą uczestniczyć w terapii (pomimo występujących wskazań). Wynika to z faktu iż brak jest zgody terapeuty na uczestnictwo tłumacza w sesjach, czy też brak jest dostępnych tłumaczy języka migowego.
Z powyższego wynika, iż to właśnie na rzecz tych osób niepełnosprawnych, niesamodzielnych winno się podejmować szybkie i różnorodne działania. Co więcej, praktycznie brak jest ofert podmiotów (także tych realizujących zadania publiczne) kierujących ofertę do osób z uszkodzeniem słuchu (i to pomimo wejścia w życie przepisów ustawy o zapewnianiu dostępności osobom z różnymi potrzebami). Zaplanowane w ramach zadania wykłady, warsztaty i zajęcia pozwolą wypełnić tę lukę. Dzięki realizacji tego zadania osoby niepełnosprawne, w tym także słuchowo będą miały niepowtarzalną możliwość dostępu do bezpłatnej wiedzy z zapewnieniem opieki tłumaczy języka migowego, odpowiedniego sprzętu i materiałów dydaktycznych.
Sposób rozwiązywania problemów/zaspokajania potrzeb grupy docelowej
Niniejsze zadanie jest bezpośrednią odpowiedzią na wyżej opisaną problematykę; przyczyni się do poprawy funkcjonowania osób starszych poprzez ich aktywizację oraz stworzenie oferty odpowiadającej na specyficzne potrzeby tej grupy społecznej, znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, wykluczonych społecznie. Projekt odpowiada na problem izolacji seniorów. W ramach działań dążyć będziemy do integracji, wypracowywania z seniorami pozytywnych postaw społecznych. W ramach zadania rozwijane będą zainteresowania i jednostkowe umiejętności, talenty; seniorzy będą zachęcani do aktywnego spędzania czasu wolnego; umożliwiony im zostanie dalszy rozwój poprzez organizację bezpłatnych zajęć o różnorodnej tematyce i warsztatów (malarskich, rękodzielniczych, florystycznych, itd.) dodatkowo przy asyście tłumaczy języka migowego.
Działania informacyjne będą dostosowane do obranej grupy docelowej, tj. do możliwości i przyzwyczajeń osób starszych. Informacja o naborze będzie prowadzona przez osoby działające w placówkach PZG OZ oraz Stowarzyszenia Amazonek „AGATA” w Szczecinie (pracowników, członków władz stowarzyszenia). Rozpowszechnianie informacji o projekcie odbywać się będzie w trakcie spotkań i podczas codziennej pracy z podopiecznymi. Informacje na temat działań realizowanych w ramach projektu znajdą się także na tablicach ogłoszeń w placówkach oraz na stronie www.pzg.szczecin.pl. Nawiązana zostanie także współpraca z Centrum Seniora w Szczecinie. Ponadto, stworzony zostanie plakat promujący projekt, krótkie informacje w postaci ulotek zawierających informacje o terminach spotkań, które będą rozpowszechniane pośród podopiecznych.
Dotychczasowa liczba stałych członków (miejsc) Klubu Seniora PZG OZ w Szczecinie wynosiła 50. Liczba osób angażujących się i korzystających z oferty Klubu była jednak większa i obejmowała osoby zainteresowane ofertą zajęć z poszczególnych dziedzin i szukające sposobu na aktywne spędzanie czasu wolnego. Seniorzy, chętni do wzięcia udział u w projekcie będą wypełniać prosty formularz zgłoszeniowy. O uczestnictwie w zajęciach decydować będzie kolejność zgłoszeń, jednocześnie utworzona zostanie lista rezerwowa (prowadzona w sposób ciągły).
Komplementarność z innymi działaniami podejmowanymi przez organizację lub inne podmioty
Wsparcie oferowane w ramach projektu seniorom z wadami słuchu stanowi nie tylko kontynuację dotychczasowych działań realizowanych przez wnioskodawcę, tj. zapewnia ciągłość wsparcia na rzecz osób potrzebujących pomocy (a od wprowadzenia stanu epidemii wiele placówek działało w okrojonym zakresie lub było zamkniętych). Projekt daje również możliwość realizacji postulatów środowiska do uznania ich szczególnej tożsamości kulturowej i językowej, udzielając im wsparcia w tym zakresie. Wsparcie osób niesłyszących w życiu codziennym, edukacja, integracja środowiska jest uzupełnieniem rehabilitacji medycznej prowadzonej przez podmioty lecznicze (w tym także PZG OZ). Warto zauważyć, że żaden organ administracji publicznej, jednostki budżetowe (np. Gmin) nie oferują osobom niesłyszącym wsparcia takiego, jak zaplanowane we wniosku. Istniejące oferty (np. klubów seniora) nie przewidują wsparcia dla niesłyszących, i – co najważniejsze – nie ma tam też osób posługujących się językiem migowym (nie są więc one dostępne dla niesłyszących, natomiast osoby niesłyszące nie są zainteresowane przynależeniem do klubu, w którym nie ma innych osób migających). Ponadto, znaczna część beneficjentów zadania to osoby, które objęte są wsparciem asystentów osób niepełnosprawnych, wspierających ich w załatwianiu spraw zdrowotnych i życia codziennego. Daje to możliwość komunikowania potrzeb, np. konieczności objęcia danej ON dodatkowym wsparciem z danej dziedziny, jej edukacji w konkretnym zakresie jak i vice versa, przekazanie pod opiekę asystenta konkretnego członka Klubu, który przestaje sobie radzić samodzielnie, w życiu codziennym.
